PMEG

33.3. Demandaj subfrazoj

Se subfrazo estas demando, ĝi ne komenciĝas per ke, sed per ĉu aŭ per KI-vorto. Demandaj subfrazoj povas roli en la samaj frazroloj kiel ke-frazoj, kaj ĝenerale validas la samaj reguloj.

Ĉu-demandoj kiel subfrazo «

  • Al li fariĝis dube, ĉu la fera stango estas ŝovita antaŭ la pordon.FA3.140 La ĉu-demando estas subjekto de fariĝis.

  • Li [...] provis, ĉu la pordo estas nefermita.BV.60 La ĉu-demando estas objekto de provis.

  • Diri jam nun kun plena certeco, ĉu mi povos veni, nun estas ankoraŭ ne eble.L2.236 La ĉu-demando estas objekto de diri.

  • Ŝi ne sciis, ĉu ŝi nur sonĝisĉu tio estis efektivaĵo.FA1.163 Estas du objektaj ĉu-demandoj ligitaj per .

  • Ĉu tio estas roso aŭ larmoj, tion neniu povis vidi.FA1.164 La ĉu-demando estas objekto kun helpa tio.

  • La tuta afero dependas de tio, ĉu ŝi venos aŭ ne. La demando estas de-komplemento kun helpa tio.

  • Mi dubas, ĉu vi estas feliĉa.FE.26 La demando rolas kiel pri-komplemento. = Mi dubas pri tio, ĉu... Se oni ne uzas helpan tio, oni normale kaj tradicie ĉiam ellasas pri en tiaj okazoj. Sed iuj Esperantistoj nuntempe tamen uzas pri rekte antaŭ ĉu-demandaj subfrazoj: *Mi dubas pri, ĉu vi estas feliĉa.* Vidu la klarigojn pri ke-frazoj kaj pri I-verboj.

  • Li demandis al mi ĉion imageblan krom, ĉu mi amas lin. Krom-komplementa demando.

  • Li faris al mi la demandon, ĉu mi bone fartas. La demando estas rekta priskribo de la vorto demandon.

  • Oni proponis al ŝi la elekton, ĉu ŝi preferas vidi min morti aŭ fariĝi amaĵistino de la princo.Rt.88 La demando estas rekta priskribo de la vorto elekton.

  • Mia sola demando al vi estas, ĉu vi amas min. La demando estas perverba priskribo de la subjekto.

Ĉu kaj se «

En iuj lingvoj oni uzas en subfrazoj la saman vorton por ĉu kaj por se. En Esperanto oni devas distingi. Ĉu montras demandon. Se montras kondiĉon. La signifodiferenco estas tre granda:

  • Morgaŭ li diros, ĉu li venos. ≈ Morgaŭ li diros “jes, mi venos” aŭ “ne, mi ne venos”. La ĉu-demando estas objekto de diros. = Morgaŭ li diros la respondon al la demando, ĉu li venos.

  • Morgaŭ li diros, se li venos.Morgaŭ li diros (ion), sed tio okazos nur se li venos. La se-frazo estas kondiĉa komplemento.

KI-demandoj kiel subfrazo «

  • Kion ni nun faru, estas demando tre malfacila. La KI-demando rolas kiel subjekto de estas.

  • Mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo.FE.18 La demando estas objekto de montris.

  • Ŝi pripensis, kiom kostos al ŝi la nokta restado.FA4.115 La demando estas objekto de pripensis.

  • Ĉu vi ne scias, Schufterle, kiom estis da mortigitoj?Rt.64 La subfraza demando estas objekto de scias.

  • Mi ne scias, ĝis kiam ili restos ĉi tie. La demando estas objekto de scias.

  • Ŝi prenis sur sin la formon de malriĉa vilaĝa virino, por vidi, kiel granda estos la ĝentileco de tiu ĉi juna knabino.FE.15 La demando estas objekto de vidi.

  • Kiel longe ni estis en la malliberejo, tion mi ne scias.FA1.229 La demando estas objekto kun helpa tio.

  • El tio povas elveni, la diablo scias, kio.Rz.9 La subfrazo estas disigita, sed rolas kiel objekto. = La diablo scias, kio el tio povas elveni.

  • La akrido [...] meditis pri tio, kiel strange iras la aferoj en la mondo.FA2.104 La demando rolas kiel pri-komplemento kun helpa tio.

  • Nun mi venis, por informi vin, kio estos kun via popolo en la estonta tempo.Dn.10 La demando estas pri-komplemento, sed pri tio estas forlasita: ...por informi vin pri tio, kio estos... Se oni ne uzas helpan tio, oni normale kaj tradicie ĉiam ellasas pri en tiaj okazoj. Sed iuj Esperantistoj nuntempe tamen uzas pri rekte antaŭ tiaj subfrazoj: *Nun mi venis por informi vin pri, kio estos kun via popolo en la estonta tempo.* Tio povas esti malfacile komprenebla, ĉar povas ŝajni, ke pri rilatas al la tuj posta vorteto kio, dum vere pri rilatas al la tuta subfrazo. Vidu la klarigojn pri ke-frazoj kaj pri I-verboj.

  • Mi transiros al la klarigo de tio, kiel mi solvis la supre diritajn problemojn.FK.232 La demando estas rekta priskribo de la klarigo pere de helpa tio.

  • La demando pri tio, kia estos la formo de tiu lingvo, estas por mi afero negrava.L1.321 La demando estas rekta priskribo de la demando pere de helpa tio.

  • La demando estas, kiel longe ni restu ĉi tie? La demando estas perverba priskribo de la subjekto.

Ne konfuzu demandajn KI-vortojn kun rilataj KI-vortoj.