PMEG

23.1.1. Nombraj vortetoj – formoj

Ekzistas dek tri nombraj vortetoj:

nul 0 dek 10
unu 1 cent 100
du 2 mil 1 000
tri 3
kvar 4
kvin 5
ses 6
sep 7
ok 8
naŭ 9

Aliajn nombrojn oni esprimas per kombinado de la nombraj vortetoj. Oni diras unue kiom da miloj estas, poste kiom da centoj, poste kiom da dekoj, kaj fine kiom da unuoj. La dekoj kaj la centoj tiam kunskribiĝas (kaj elparoliĝas) kiel po unu vorto, dum ĉio alia disskribiĝas (kaj elparoliĝas kiel apartaj vortoj):

Post dek

11 dek unu 16 dek ses
12 dek du 17 dek sep
13 dek tri 18 dek ok
14 dek kvar 19 dek naŭ
15 dek kvin

Dekoj

10 dek 60 sesdek
20 dudek 70 sepdek
30 tridek 80 okdek
40 kvardek 90 naŭdek
50 kvindek

Centoj

100 cent 600 sescent
200 ducent 700 sepcent
300 tricent 800 okcent
400 kvarcent 900 naŭcent
500 kvincent

Miloj

1 000 mil 10 000 dek mil
2 000 du mil 11 000 dek unu mil
3 000 tri mil 12 000 dek du mil
4 000 kvar mil 13 000 dek tri mil
5 000 kvin mil 20 000 dudek mil
6 000 ses mil 30 000 tridek mil
7 000 sep mil 42 000 kvardek du mil
8 000 ok mil 999 000 naŭcent naŭdek naŭ mil
9 000 naŭ mil

Pliaj kombinoj

21 dudek unu 432 kvarcent tridek du
22 dudek du 1 001 mil unu
23 dudek tri 1 011 mil dek unu
24 dudek kvar 1 111 mil cent dek unu
31 tridek unu 1 234 mil ducent tridek kvar
32 tridek du 2 678 du mil sescent sepdek ok
33 tridek tri 7 777 sep mil sepcent sepdek sep
101 cent unu 88 888 okdek ok mil okcent okdek ok
110 cent dek 999 999 naŭcent naŭdek naŭ mil naŭcent naŭdek naŭ
111 cent dek unu

Noto: Oni ne diras *unudek**unucent*, sed nur dek kaj cent. Oni povus eble diri unu mil, sed normale oni diras simple mil.

Noto: La sona simileco inter ses kaj sep povas iafoje esti iom ĝena. Iuj tial uzas en ekz. telefonado sis° anstataŭ ses. Aliaj uzas samcele sepen anstataŭ sep. Eble tio estas imitinda en tiaj situacioj, kiam pro bruo aŭ simile oni bezonas eviti miskomprenojn. Oni tamen memoru, ke ankoraŭ malmultaj konas sis° kaj sepen.

Kunskribado kaj disskribado «

Dekoj kaj centoj kunmetiĝas al unu vorto: dudek, tridek, ducent, tricent k.t.p. Ĉio alia estu skribata kiel apartaj vortoj, ankaŭ miloj.

Noto: Multaj pensas, ke la regulo estas: “Kunskribu multiplikojn, disskribu adiciojn.” La Fundamenta regulo estas tamen alia, kaj pli simpla. Oni sekvu la Fundamentajn regulon kaj ekzemplojn.

Dekoj kaj centoj ricevas same kiel aliaj vortoj akcenton je la antaŭlasta vokalo: dúdek, trídek, dúcent, trícent. Ĉio alia estas elparolata kiel apartaj vortoj: dék dú, dék trí, cént dú, cént trí, cént dék dú, dú míl, trí míl, dú míl dék dú.

Tiu ĉi simpla regulo, kiu troviĝas en la Fundamento, estas ofte miskomprenata. Oni erare kunskribas tro multe. Ne skribu: *dekdu*, *dektri*, *centdu*, *centtri*, sed: dek du, dek tri, cent du, cent tri. Nek skribu: *dumil*, *trimil*, *dekdumil*, *dudekdumil*, sed: du mil, tri mil, dek du mil, dudek du mil. Ankaŭ estus eraro uzi dividostrekojn, kie devas esti spacetoj, ĉar tio, kio estas skribita kun dividostreko estas unu vorto. Tion, kion oni elparolas kiel apartajn vortojn, oni ne skribu kiel unu vorton. Ne skribu do *cent-tridek-du*, sed cent tridek du, ĉar neniu elparolas *cent-tridék-du*.

Noto: Eĉ ĉe Zamenhof oni trovas multege da erare skribitaj nombrovortoj. Eble iuj el tiuj eraroj vere estis faritaj de tiuj, kiuj kompostis liajn tekstojn.

La kialo, ke oni ne kunskribu milojn, estas, ke antaŭ mil povas stari ĉio ajn de du ĝis naŭcent naŭdek naŭ, do ankaŭ plurvortaĵoj. Antaŭ dek kaj cent povas aperi nur du ĝis naŭ. Se oni kunskribus ankaŭ milojn, oni devus skribi ekz. *tricenttridektrimil* (333 000), kio estus tre maloportuna. La ĝusta skribo: tricent tridek tri mil estas pli klara. Kompreneble en la praktiko oni preskaŭ ĉiam skribas tiel altajn nombrojn per ciferoj.

En la elparolado preskaŭ ĉiuj obeas al la Fundamenta regulo akcentante tute ĝuste, kaj kompreneble oni devas skribi same kiel oni elparolas.

Se el tiaj ĉi bazaj nombraj esprimoj oni kreas vortkunmetaĵojn, ekz. O-finaĵajn nombrovortojnA-finaĵajn nombrovortojn, oni tamen povas aŭ devas kunskribi, eventuale kun dividostrekoj.

Nul «

Nul origine estis O-vorto: nulo (nomo de la cifero 0). Sed oni delonge uzas ĝin ankaŭ kiel nombran vorteton sen finaĵo, ekz.: 0,5 = nul komo kvin (aŭ nulo komo kvin). Tia uzo de nul estas eĉ oficialigita (Aktoj de la Akademio II, p. 13).

Un’ «

Iafoje oni povas uzi la mallongigitan formon un’ anstataŭ unu.