Nun mi almenaŭ per magio restarigis unu perditan blogaĵon, sed multaj komentoj estas senespere forvaporiĝintaj. Mi petas pardonon!

Nun mi devas elpensi ian protekton kontraŭ tiaj katastrofoj…

Kvankam normale ne estas aparte grave por mi festi mian naskiĝtagon – mian rondan naskiĝtagon antaŭ du semajnoj mi ja ŝatus esti festinta. La kialo, ke mi tamen eĉ ne planis ion tian, estis mia longe flegita plano por oktobro, kiu forvaporiĝis ene de du semajnoj. Kaj mi ne povis fari ion ajn kontraŭe.

Dieser lang gehegte Plan war ein Kurs in koreanischer Papierkunst für Gehörlose in Nordkorea. Klingt im ersten Moment ein wenig abenteuerlich, war aber eigentlich ein sehr schönes Projekt:
Als ich bei meinem letzten Besuch in Nordkorea 2008 meine in Südkorea gelernte Korea-Papierkunst auf der Pyongyang Trade Fair präsentiert habe, entstand aufgrund des großen Interesses die Idee, in Nordkorea einen Papierkunst-Workshop zu machen. Denn die traditionelle Korea-Papierkunst (hanji gongye, im Norden chamji gongye) wurde in Nordkorea im Unterschied zu Südkorea nicht wiederbelebt und ist daher so gut wie unbekannt. Mit dem Kurs sollte speziell Gehörlosen die Möglichkeit gegeben werden, sich einen handwerklich und fachlichen Vorsprung zu erarbeiten. Es wäre das zweite solcher Projekte geworden, neben einem Filzworkshop, der in diesem Sommer auch erfolgreich durchgeführt wurde.

Tiu longe prilaborata plano estis kurso pri korea paperarto por surduloj en Pjongjango. Tio sonas unuamomente iom aventura, sed principe estis tre bela projekto:
Kiam mi dum mia pasinta vizito en Nordkoreujo en 2008 prezentis en la Pjongjanga Komerca Foiro la korean paperarton, kiun mi estis lerninta en Sudkoreujo, pro la granda intereso ekestis la ideo fari kurson pri korea paperarto en norda Koreujo. Ĉar la tradicia korea paperarto (hanji gongye, en la nordo chamji gongye) en Nordkoreujo, male al Sudkoreujo, ne estis revivigita kaj pro tio praktike nekonata. Per la kurso speciale surduloj ricevu eblon havigi al si metian kaj fakan avantaĝojn. Ĝi estus la dua tia projekto, apud feltadokurso, kiu ja sukcese okazis ĉi-somere.

Soweit so gut. Im Juni/Juli haben wir, meine Bekannte und ich, mit der Planung für einen Kurs für 15 Personen begonnen. Kursablauf, benötigtes Material, Zeit – alles nahm Gestalt an. Finanziert werden sollte das Projekt von der deutschen Botschaft in Pyongyang, aus Mitteln, die speziell dafür gedacht sind, solchen Anschübe zur zukünftigen selbstständigen Arbeit zu unterstützen. Träger war eine nordkoreanische Organisation zum Schutz Behinderter.

Ĝis ĉi tie ĉio en ordo. En Julio/Junio mia konatino kaj mi komencis planadi kurson por 15 personoj. La taga programo, necesa materialo, tempo – ĉio pli kaj pli formiĝis. La financado devus okazi fare de la germana ambasadejo en Pjongjango, per rimedoj, kiuj estas speciale intencitaj por subteni tiajn instigojn al estonta memstara laboro. Okaziganto de la projekto estis nordkorea organizo por la protekto de handikapitoj.

Die erste Hürde war die Papierbeschaffung. Das Papierinstitut Pyongyang wollte meiner Bekannten bis Mitte August Muster für Korea-Papier und Karton vorlegen. Ende August war immer noch keine Rückmeldung gekommen. Mitte September haben wir uns dann Sorgen gemacht und über Alternativen nachgedacht. Die will ich hier nicht ausführen, denn am Ende war es wie wohl so oft in Nordkorea: der Anruf kommt, man muss sofort bereit sein – und alles löst sich in Wohlgefallen auf. Das Papierinstitut präsentierte wunderbares Korea-Papier in vielen Farben und brauchbaren Karton. Das Projekt schien also zumindest nicht aus ausländischen Papierquellen gerettet werden zu müssen.

La unua obstaklo estis la akirado de papero. La Pjongjanga paperinstituto volis prezenti al mia konatino specimenojn de korea moruspapero kaj de kartono ĝis meze de Aŭgusto. Fine de Aŭgusto ankoraŭ ne estis veninta ajna voko. Meze de Septembro ni komencis zorgi kaj pensi pri alternativaj ebloj havigi paperon. Pri tiuj mi ne volas rakonti detale, ĉar finfine ĉio okazis tiel, kiel ŝajne tre ofte en Nordkoreujo: la telefonalvoko venas, oni devas esti tuj preta – kaj ĉio solviĝas. La paperinstituto prezentis belegan korean paperon en multaj koloroj kaj bone uzeblan kartonon. La projekto do evidente ne bezonis esti savita el eksterlandaj paperfontoj.

Zwei Wochen vor Abflugtermin hatte ich noch kein Visum. Auch das eigentlich kein Grund zur Sorge, denn es geht in Nordkorea dann am Ende immer alles sehr schnell. Als ich aber eine Woche vor Abflugtermin immer noch keins hatte, hat meine Bekannte dringender bei der Trägerorganisation nachgefragt – und keine Antwort bekommen. Gesprächstermine wurden einfach abgesagt oder verschoben, zum Papierkunst-Kurs keine konkrete Aussage gemacht. Alles lag im Nebel. Einen Tag vor Abflug dann die klare Ansage: der Kurs findet jetzt nicht statt, gebuchten Flug bitte stornieren.

Du semajnojn antaŭ la ekflugotago mi ankoraŭ ne havis vizon. Principe ankaŭ tiu fakto ne estis kialo por zorgi, ĉar ĉio en Nordkoreujo finfine rapide estas solvita. Sed kiam mi unu semajnon antaŭ la ekflugo daŭre ne havis vizon, mia konatino pli preme demandis al la projektgvida organizo – kaj ne ricevis respondon. Kunvenorendevuoj estis nuligitaj aŭ ŝovitaj, pri la paperarta kurso mem oni ne faris konkretan rimarkon. Ĉio kuŝis en nebulo. Unu aŭ du tagojn antaŭ la ekflugo venis la klara informo: la kurso ne okazos nun, nuligu la menditan flugon.

Und irgendwann auch tatsächlich die Erklärung: die Gehörlosen bekommen eine eigene Unter-Organisation, die dann ab April 2012 in einem eigenen Gebäude sitzen soll. Und dann, wenn das Nest sozusagen vorbereitet ist, ja dann soll endlich der Papierkunst-Kurs stattfinden. Und diese Entscheidung wurde ohne Rücksicht auf bereits bestellte Materialien, zugesagte Finanzierung und gebuchte Flüge getroffen!

Kaj iam aperis vere ankaŭ la klarigo: la surduloj ricevos propran sub-organizon, kiu sidos en propra konstruaĵo ek de Aprilo 2012. Kaj tiam, kiam la nesto estos preparita, por tiel diri, tiam finfine okazu la paperarta kurso. Kaj tion oni decidis sen atento pri jam menditaj materialoj, aprobita financado kaj aĉetitaj flugoj!

Ich bin nach wie vor entsetzt über diesen sorglosen Umgang mit anderer Leute Zeit, Arbeitskraft und auch Geld, denn ich musste natürlich Stornogebühr für meinen Flug zahlen. Es tröstet mich nicht, dass die Leute der Trägerorganisation persönlich den Kurs unbedingt wollten, liebevoll mit vorbereitet haben und auch lieber früher als später durchgeführt hätten (sie haben meine Bekannte sogar schon gefragt, ob sie denn nicht die Papierkunst unterrichten könnte). Es tröstet mich auch nicht, dass ich diese Fremdbestimmung über anderer Leute Kraft und Pläne auch in Südkorea erlebt habe. Ich möchte einen nordkoreanischen Verantwortlichen greifen und durchschütteln. Dass ich konkret keinen finde, ist vielleicht das Schwierigste – neben der Tatsache, dass eben einfach so, kurzfristig und undurchsichtig, über meinen Kopf entschieden wurde. Niemand hat mich gefragt, ob ich denn im nächsten Jahr überhaupt kommen könnte. Wenn die Nordkoreaner im nächsten Jahr wirklich noch so einen Kurs machen wollen, dann werde ich mir dreimal überlegen, ob sich dieser Stress wirklich lohnt.

Kiel ajn mi turnas la aferon, mi estas ŝokita pri la nezorga traktado de alihomaj tempo, laborforto kaj ankaŭ mono, ĉar kompreneble mi devis pagi nuligokotizon por mia flugo. Ne konsolas min la fakto, ke la kolegoj de la gvida organizo persone nepre volis la kurson (ili eĉ jam demandis al mia konatino, ĉu ŝi ne povus instrui paperarton). Same ne konsolas min la fakto, ke ankaŭ en Sudkoreujo mi iafoje spertis tian decidadon pri forto kaj planoj de aliaj homoj. Mi ŝatus kapti kaj skui unu el la nordkoreaj respondeculoj. Ke mi konkrete ne povas trovi tian personon, eble estas la malplej facile eltenebla – krom la fakto, ke simple subite kaj netravideble oni decidis super mia kapo. Neniu demandis al mi, ĉu mi entute povus veni venontjare. Se la nordkoreoj venontjare vere ankoraŭ volos fari tian kurson, tiam mi trifoje pripensos, ĉu indos tia streĉo.

Mit Lebensmitteln spielt man nicht, oder?

Auf dem Großen Abenteuerspielplatz, auch Küche genannt, finden unsere Katzen ständig was zum Spielen. Offen und ungeschützt herumstehendes Essen ist vor den kleinen Entdeckern keinesfalls sicher, vor allem, wenn dieses Essen rund ist und gerollt werden kann.

Tessi fing im Juni mit Kirschen an…

…Tini hat im September mit Weinbeeren weitergemacht…

… und sogar Tami hat sich dann im Oktober mit einem Apfel beteiligt!

la rubujon aŭ la necesejon?

Das hängt – wie so vieles – ganz davon ab, woher man kommt und wie man erzogen ist. Ich ertappe mich in Deutschland immer noch oft dabei, dass ich kurz zögere, bevor ich das Klopapier in die Toilette werfe. Ich bin Korea-sozialisiert. Dort stehen nämlich überall in den Toiletten Eimer, in die das Papier kommt. Schilder informieren den Benutzer darüber, dass die Leitungen sehr schnell verstopfen und dass deshalb nichts außer dem eigentlichen Geschäft in die Toilette kommt. Das meist einlagige Toilettenpapier ist zwar ultra-dünn und die moderneren koreanischen Toiletten sind mittlerweile mit nicht mehr allzu engen Abflüssen ausgestattet – aber nicht zuletzt wegen der Tendenz, Unmengen an Klopapier zu verbrauchen (klar, denn einlagiges Papier ist doch wirklich wie … nichts) hält sich diese Gebrauchsgewohnheit hartnäckig.

Tio – kiel multaj aferoj – dependas de tio, de kie oni venas kaj kiel oni edukiĝis. Mi ofte en Germanujo kaptas min hezintantan dummomente antaŭ ol mi forĵetas la necesejan paperon en la necesejon. Mi estas en-Koreujo-sociiĝinta. Vi devas scii, ke tie en ĉiuj necesejoj staras ujoj, en kiujn oni ĵetu la paperon. Ŝildoj informas la uzanton pri la fakto, ke la tuboj tre rapide ŝtopiĝas kaj ke tial nenio eniru la necesejon krom la “necesejaĵo”. La ofte nur unutavola neceseja papero estas ja maldikegega kaj la pli modernaj koreaj necesejoj estas ekipitaj per ne tro mallarĝaj tuboj – sed ne laste pro la tendenco uzi amasegon da neceseja papero (kompreneble, ĉar unutavola papero estas kvazaŭ … nenio) tiu uzokutimo obstine restas.

Manchmal muss aber auch umerzogen werden, anscheinend besonders auf Toiletten mit internationalen Benutzern. Auf dem Flughafen Incheon sagen die Schilder (wenn mich meine Erinnerung nicht trügt, leider habe ich kein Beweisfoto), dass alles in den Mülleimer geworfen werden soll, nur das Toilettenpapier nicht!

Iafoje la homoj tamen devas esti reedukataj, ŝajne precipe en necesejoj uzataj de internaciaj uzantoj. La ŝildoj en la flughaveno Incheon diras (se mi bone memoras, mi bedaŭrinde ne trovis pruvofoton), ke ĉio estu forĵetata en la rubujon, krom la neceseja papero!

Das alles trifft nun keineswegs nur auf Korea zu, auch wenn ich nicht so genau informiert bin, in welchen Ländern man ebenfalls das Toilettenpapier in den Abfalleimer wirft. Es muss jedenfalls noch ein paar geben, denn die koreanischen Teilnehmerinnen am letzten Esperanto-Weltkongress können – wenn überhaupt – keinesfalls allein die Ursache für das folgende Schild sein:

Ĉio ĉi ja ne validas nur por Koreujo, kvankam mi ne estas aparte bone informita, en kiuj landoj same la necesaja papero estas forĵetata en la rubujon. Devas ekzisti kelkaj pliaj tiaj landoj, ĉar la koreaj partoprenantinoj de la pasinta Universala Kongreso – se entute – ne solaj povas esti la kialo por tiu ĉi ŝildo:

(“Werfen Sie das Toilettenpapier nicht in den Papierkorb, sondern in den Eimer”)

Die Reaktionen sowohl auf das Schild als auch auf mein Foto waren sehr unterschiedlich. Einige haben sich gewundert, einige haben gelacht: “Das ist doch selbstverständlich!”. Nein, das ist es eben nicht.

La reagoj kaj al la ŝildo kaj al mia foto estis tre diversaj. Kelkaj miris, kelkaj ridis: “Tio do estas memkomprenebla!” Ne, memkomprenebla tio ĝuste ne estas.

“Tesi havas dolĉecokonkurson kun si mem.” (Bertilo)

Das ist auch kein Wunder bei einem 10 Wochen alten Sphynx-Kätzchen, das auf einen Handteller passt. Niedlich ist gar kein Ausdruck!

Tio tamen ne estas mirigaĵo, kiam temas pri 10-semajnojn aĝa sfinks-katido, kiu estas sufiĉe malgranda por povi sidi sur manplato. “Dolĉa” eĉ ne sufiĉas!

Tessi lebt seit vier Tagen bei uns, und es nicht nur faszinierend, sie herumtollen zu sehen, es ist auch faszinierend festzustellen, wie anders sie im Vergleich zu Tami ist. Sie riecht schon ganz anders; das kommt vielleicht auch daher, dass sie aus einem anderen Haus kommt. Dass sie sich ganz anders verhält, hat mit Sicherheit damit zu tun. Sie wurde von klein auf anders erzogen und sie wurde jetzt schon als Baby abgegeben. Tami haben wir mit 8 Monaten bekommen, da war seine unbefangene Kindheit bereits vorbei, er hat nur unter Katern gelebt und war der unterste in der Hierarchie. Außerdem kränkelt er auch immer ein bisschen mit verstopfter Nase und einem trüben Auge. Das alles macht ihn scheu und schreckhaft (auch wenn es auf den Bildern vielleicht nicht so aussieht). Ein anderer wichtiger Punkt ist, dass seine Züchter ihren Katzen die Krallen schneiden. Sicher wegen der Verletzungsgefahr – aber der Nachteil ist, dass die Katzen nicht lernen zu klettern. Tami hat sich bei uns, weil wir die Krallen nicht schneiden, richtig gut entwickelt, aber er kann immer noch nicht ohne Angst vom Küchentisch springen, sondern muss den Weg über einen Stuhl nehmen. Und auf den großen Kratzbaum geht er zwar, aber er klettert da nicht hoch, und die oberste Ebene ist zwar erreichbar, aber er findet nicht so einfach wieder runter.

Tesi loĝas ĉe ni de kvar tagoj, kaj estas fascine ne nur vidi ŝin ĉirkaŭpetoli, estas fascine ankaŭ konstati, kiom alia ŝi estas kompare kun Tami. Ŝi eĉ odoras alie; tion eble kaŭzas, ke ŝi venas el alia hejmo. Tio, ke ŝi kondutas alie, certe rilatas al tio. Ŝi estis jam dekomence alie edukita, kaj ŝi estis fordonita jam kiel bebo. Tamin ni ricevis, kiam li havis 8 monatojn, tiam lia natura infanaĝo estis jam pasinta, li ĝis tiam vivis nur inter virkatoj, kaj estis la plej suba en la hierarkio. Krome li ĉiam estas iomete malsana kun ŝtopita nazo kaj unu malklara okulo. Ĉio tio faras lin sinretenema kaj ektimema (eĉ se eble ne aspektas tiel sur la bildoj). Alia grava punkto estas, ke liaj bredistoj tondas la ungojn al siaj katoj. Certe pro la risko de vundado – sed la malavantaĝo estas, ke la katoj ne lernas grimpi. Tami tre bone evoluis ĉe ni, ĉar ni ne tondas al li la ungojn, sed li ankoraŭ ne povas sentime salti de la kuireja tablo: li devas fari kromvojon pere de seĝo. Sur la grandan gratoarbon li ja iras, sed li ne grimpas alten tie, kaj kvankam la plej alta etaĝo ja estas atingebla, li tamen ne tre facile trovas la rean vojon suben.

Ganz anders Tessi. Sie ist schon jetzt viel mutiger und geschickter, und sie springt und klettert jetzt als Baby schon viel höher als der fast erwachsene Tami. Und auf die Treppe oder in den Keller mussten wir sie auch nicht locken, von Anfang hat sie alles mutig erkundet.

Tute alie statas pri Tesi. Ŝi estas jam nun multe pli kuraĝa kaj lerta, kaj ŝi saltas kaj grimpas hodiaŭ kiel bebo jam pli alte ol la preskaŭ plenkreska Tami. Kaj sur la ŝtuparon aŭ en la kelon ni ankaŭ ne bezonis ŝin logi, dekomence ŝi ĉion sentime esploris.

Auch im Sozialverhalten ist sie ganz anders. Sie ist menschenbezogen und kuschelt! Im Moment liegt sie gerade hinter mir auf dem Stuhl – Tami würde das nie machen!

Ankaŭ socie ŝi estas tute alia. Al ŝi plaĉas homaj kontaktoj kaj ŝi estas karesiĝema! Ĉi-momente ŝi kuŝas tuj malantaŭ mi sur la seĝo – Tami neniam farus tion!

Und sie sieht ganz anders aus, nicht nur farblich. Sie hat ein paar kleine Schnurrhaare, ein spitzeres Gesicht und erinnert mich, um bei den Tiervergleichen zu bleiben, an ganz andere Tiere: auch an eine Fledermaus, wegen der Ohren, ansonsten aber eher an ein Äffchen, wegen der Kletterkünste,

Kaj ŝi tute alie aspektas, ne nur laŭ la koloro. Ŝi havas paron da etaj lipharoj, pli pintan vizaĝon, kaj ŝi memorigas min, por resti ĉe la bestokomparoj, pri tute aliaj bestoj: ankaŭ pri vesperto, pro la oreloj, sed krome pli pri simieto, pro la grimpaj lertaĵoj.

oder an ein Reptil, wegen der Augenfarbe. Wenn ich das folgende Foto hier ansehe, dann muss ich an die Velociraptoren aus “Jurassic Park” denken!

Aŭ pri reptilio, pro la okulkoloro. Kiam mi rigardas la sekvan foton, tiam mi devas pensi pri la velociraptoroj el la filmo “Ĵurasia Parko”!

Ihren Namen hat sie übrigens natürlich wegen ihrer Schildkrötenhautfarbe ([Esp.] testudo = Schildkröte).

Cetere la nomon ŝi kompreneble havas pro la testuda haŭtokoloro

Die Liebe zwischen Tami und Tessi war keine Liebe auf den ersten Blick, zumindest nicht von Tessis Seite. Tami hat sie gleich geliebt, aber er hat sie immer nur plump umarmt, gekratzt und gebissen – gewinnt man denn so das Herz seiner Angebeteten???
Deshalb waren die ersten drei Tage mit den beiden für uns alle harte Arbeit, und Tamis zerkratzter Nase sieht man das am meisten an. Die kleinen spitzen Krallen haben es eben in sich! Gestern aber kam endlich der Durchbruch, und die beiden kratzen sich nicht nur, sondern spielen und kuscheln nun auch miteinander.

La amo inter Tami kaj Tesi ne estis amo je la unua rigardo, almenaŭ ne flanke de Tesi. Tami tuj ekamis ŝin, sed li ĉiam ĉirkaŭbrakis ŝin krude, gratis kaj mordis – ĉu tiel oni gajnas al si la koron de la sopirata virino???
Tial la unuaj tri tagoj kun tiuj du estis peza laboro por ni ĉiuj, kaj tion oni plej klare vidas ĉe la vundita nazo de Tami. Ĉar la etaj ungoj ja povas piki! Sed hieraŭ finfine ni vidis la trarompon, kaj la du ne nur gratas unu la alian, sed ludas kune kaj karesumas inter si.